Hina Matsuri – Lễ hội búp bê của các bé gái Nhật Bản

Ngày quốc tế thiếu nhi trên thế giới luôn là dịp để các bậc phụ huynh thể hiện tình cảm nâng niu,trân trọng của mình cho các bạn nhỏ trong gia đình mình thì ở Nhật lại có hai ngày lễ dành riêng cho các bé trai là ngày 5 tháng 5 hàng năm và ngày của các bé gái là ngày 3 tháng 3 hàng năm, hay còn được gọi là Hina Matsuri. Hãy cùng tìm hiểu về lễ hội búp bê vô cùng đáng yêu và độc đáo này nhé.

Hina Matsuri - Lễ hội búp bê của các bé gái Nhật Bản

Búp bê trong ngày lễ Hina Matsuri (Nguồn: Internet)

Hina Matsuri được cho là bắt nguồn từ thời Heian trong khoảng thời gian từ năm 794 đến năm 1192. Vào thời đó, các bé gái thuộc các gia đình quý tộc ở cố đô Kyoto thường có những trò chơi tao nhã với búp bê. Khi đó, hoạt động này chưa được tổ chức thành lễ hội mà chỉ đơn thuần là trò chơi của các bé, nên người ta chỉ gọi là Hina Asobi hay Asobigoto. Cũng vào thời gian này, xuất hiện nghi thức thả búp bê bằng giấy xuống sông để cầu an, cầu mong cho những điều rắc rối, xui xẻo sẽ theo búp bê trôi ra biển và may mắn sẽ đến với những chủ nhân của nó. Vì vậy, Hina Matsuri ra đời được cho là sự kết hợp của 2 hoạt động trên.

Hina Matsuri - Lễ hội búp bê của các bé gái Nhật Bản

Các bé gái thả búp bê giấy xuống sông để cầu an (Nguồn: Internet)

Đến thời Edo thì lễ hội Hina Matsuri trước đây chỉ được tổ chức cho tầng lớp quý tộc ở thủ đô, nay được phổ biến rộng khắp cả nước và được đông đảo người dân tham gia. Người ta cũng quyết định lấy ngày 3 tháng 3 hàng năm để tổ chức lễ hội.Từ giữa tháng 2, các gia đình có con gái sẽ trưng bày búp bê Hina tại một căn phòng đẹp nhất với ước mong những điều may mắn, cuộc sống sung túc và hôn nhân hạnh phúc sẽ đến với con gái mình. Ngay sau khi kết thúc lễ hội, búp bê Hina sẽ được xếp cất cẩn thận trong hộp cho đến mùa lễ hội sang năm.

Vì người ta tin rằng nếu sau đêm ngày 4 tháng 3 mà vẫn còn trưng bày búp bê Hina thì các bé gái sẽ muộn chồng. Hina Matsuri còn là dịp cả gia đình đoàn tụ, cùng nhau chào đón một mùa xuân mới.Vì là vật may mắn, mang nhiều ý nghĩa tâm linh nên búp bê Hina thường được các cô dâu mang theo khi về nhà chồng như một bảo vật hộ mệnh cho gia đình và được truyền từ đời này sang đời khác qua nhiều thế hệ. Ở những gia đình khá giả, khi bé gái chào đời bố mẹ sẽ mua tặng con gái một bộ búp bê Hina để chuẩn bị cho ngày Hina Matsuri.

Hina Matsuri - Lễ hội búp bê của các bé gái Nhật Bản

Búp bê trong ngày lễ Hina Matsuri (Nguồn: Internet)

Tùy vào cách chế tạo mà búp bê Hina được phân thành 2 loại, loại Kimekomi và loại Ishochaku. Kimekomi là loại búp bê mà trang phục được may và dán trực tiếp vào hình nhân. Còn với loại Ishochaku thì trang phục được làm riêng, sau đó mới mặc vào cho hình nhân. Dù bằng cách nào thì khi làm búp bê Hina đòi hỏi người nghệ nhân phải khéo léo và tỉ mỉ trong từng chi tiết.

Hina Matsuri - Lễ hội búp bê của các bé gái Nhật Bản

Búp bê trong ngày lễ Hina Matsuri (Nguồn: Internet)

Búp bê Hina có rất nhiều loại với số lượng khác nhau nhưng phổ biến nhất là bộ búp bê 5 tầng hoặc 7 tầng. Mỗi một bộ búp bê Hina đầy đủ có ít nhất 15 búp bê trong trang phục truyền thống . Đối với bộ búp bê 7 tầng thường được sắp xếp theo thứ tự như sau:

Hina Matsuri - Lễ hội búp bê của các bé gái Nhật Bản

Thứ tự sắp xếp búp bê Hina (Nguồn: Internet)

1.Tầng trên cùng là Nhật hoàng và hoàng hậu, nếu nhìn từ chính diện thì Nhật hoàng được đặt bên trái hoàng hậu được đặt bên phải. Sau lưng là bức bình phong bằng giấy vàng, hai bên có hai cây đèn đứng với nhiều hoa văn tinh xảo. Cạnh vua và hoàng hậu là hai bình hoa được cắm hai nhánh hoa đào.

2.Tầng thứ hai là ba cung nữ hầu rượu sake cho vua và hoàng hậu. Hai người hai bên sẽ đứng và người ở giữa thì ngồi. Nếu để ý kĩ bạn sẽ thấy một cung nữ không có chân mày, vì theo phong tục của người Nhật, khi xưa phụ nữ khi lập gia đình sẽ cạo chân mày nên người không có chân mày là người cung nữ lớn tuổi và đã lập gia đình. Hai bên người cung nữ đang ngồi là 2 kệ bánh mocha.

3.Tầng thứ ba gồm năm búp bê, đây là 5 nhạc công nam, 3 người chơi trống, 1 người thổi sáo, và 1 người cầm quạt.

4.Tầng thứ tư là hai búp bê đại thần lớn tuổi một người có bộ râu dài. Cũng trong tầng này thường có 2 kệ bánh Hishi Mochi.

5.Tầng thứ năm gồm 3 búp bê là bảo vệ cho vua và hoàng hậu, hai bên được trang trí bằng một chậu hoa đào và một chậu cây quất.

6.Tầng thứ sáu và tầng dưới cùng được trang trí bằng nhiều vật dụng khác nhau như xe nhỏ, gương, bình rượu, thanh kiếm…

Tuy nhiên, không phải gia đình nào cũng có thể sắm sửa, trưng bày được cả bảy tầng đúng như nghi thức mà thường đơn giản hóa đi, thường chỉ trưng bày tầng thứ nhất gồm vua và hoàng hậu.

Hina Matsuri - Lễ hội búp bê của các bé gái Nhật Bản

Búp bê vua và hoàng hậu (Nguồn: Internet)

Lễ hội Hina Matsuri là một trong những dịp để các bé gái có những buổi tiệc của riêng mình. Trong các gia đình có con gái bố mẹ sẽ bày trí búp bê Hina, tổ chức những buổi tiệc thật ý nghĩa và cho phép các bé mời bạn bè cùng tham dự. Những món ăn không thể thiếu trong ngày Hina Matsurilà bánh gạo hishinochi, xôi đỗ senkihan, rượu ngọt shirosake , các loại kẹo màu, các loại thạch… được dâng cho các búp bê.

Hina Matsuri - Lễ hội búp bê của các bé gái Nhật Bản

Bánh gạo hishinochi (Nguồn: Internet)

Lễ Hina Matsuri sẽ không được trọn vẹn nếu thiếu bánh gạo Hishi Mochi, đây là một loại bánh làm bằng gạo nếp với 3 lớp mỗi lớp là một màu được cắt thành hình thoi và đặt chồng lên nhau như hình viên kim cương. Màu xanh lá ở dưới cùng tượng trưng cho sự tươi tắn của mùa hè hay sự tốt lành. Màu trắng ở giữa, tượng trưng cho những bông tuyết mùa đông hay sự tinh khiết. Màu hồng ở trên cùng, tượng trưng cho cánh anh đào ngày mùa xuân, hay sự tươi mới. Hầu như không bao giờ bạn bắt gặp màu vàng tượng trưng cho mùa thu trong bánh Hishi Mocha. Lúc nào trên bàn tiệc Hina Matsuri cũng có bánh Hishi Mochi như một lời chúc phúc cho những người thưởng thức.

Hina Matsuri - Lễ hội búp bê của các bé gái Nhật Bản

Bánh gạo hishinochi (Nguồn: Internet)

Ngoài ra, người Nhật còn ăn chirashizushi, đây là món sushi đặc biệt được được bày trí trong một chiếc bát bên dưới là cơm trộn dấm bên trên thường là các loại thức ăn tươi ngon như: tôm , cá và đôi khi có cả thức ăn chín như: trứng chiên, tempura. Trong ngày này, người Nhật còn ăn canh nghêu, vì tin rằng hai mảnh vỏ nghêu ghép với nhau là biểu tượng của cuộc sống hôn nhân hạnh phúc và thuận hòa.

Hina Matsuri - Lễ hội búp bê của các bé gái Nhật Bản

Món chirashizuchi (Nguồn: Internet)

Người Nhật còn ăn chirashizushi, một món cơm sushi với nhiều loại nguyên liệu tươi ngon nữa, trong đó phải có món cá sống đặc trưng. Họ ăn canh nghêu (ushiojiru), vì tin rằng hai mảnh vỏ nghêu ghép với nhau là biểu tượng của cuộc sống hạnh phúc và thuận hòa.

Hina Matsuri - Lễ hội búp bê của các bé gái Nhật Bản

Canh nghêu (ushiojiru) (Nguồn: Internet)

Vì thời điểm diễn ra lễ hội Hina Matsuri cũng là lúc hoa đào bắt đầu nở rộ nên trong lễ hội người ta thường trưng hoa đào nên Hina Matsuri còn được gọi là Momo-no-sekku nghĩa là lễ hội hoa đào. Nếu đến với Nhật Bản vào những ngày đầu tháng 3 này bạn đừng bỏ qua lễ hội Hina Matsuri nhé!

Quỳnh Như (theo Tabetai.com)